społecznosc kobiety społeczność kobiet - PIEKIELKO.info

Spis treści

W każdym stadium postępowania petent ma prawo przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Petent może również żądać uwierzytelnienia sporządzanych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Prawo to nic obejmuje akt sprawy objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. W przypadku gdy organ odmówi, w formie postanowienia, wglądu w akta sprawy lub sporządzania notatek - petentowi przysługuje prawo złożenia zażalenia. Zaniechanie wydania postanowienia o odmowie wglądu do akt na podstawie art. 74 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) ze względu na tajemnicę skarbową stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 6 października 1999 r., II SA/Ka 365/98). Powinność wyjaśnienia treści żądania strony, w sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez nią wniosków, wynika z ciążącego na organie administracji publicznej obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (wyrok NSA z 3 kwietnia 1986 r., SA/Ka 22/86).
Petent ma prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej zapewni stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwi im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od tej podstawowej zasady może nastąpić tylko w przypadkach zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a. Warto pamiętać, że termin wyznaczony petentowi będącemu stroną w postępowaniu na zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym musi być terminem realnym, czyli uwzględniającym obszerność zebranego w sprawie materiału dowodowego, umożliwiającym nie tylko zapoznanie się z tym materiałem, ale także ustosunkowanie się do niego, zwłaszcza gdy są kwestie sporne lub skomplikowane. Odmowa przeprowadzenia dowodu i jej przyczyny powinny znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w aktach sprawy (wyrok NSA z 10 grudnia 1997 r., I SA/Gd 409/96). W orzecznictwie podkreśla się też, że praktyka przeprowadzania przez organy administracji publicznej uzupełniających dowodów dopiero po wydaniu decyzji i jej zaskarżeniu - wyraźnie narusza uprawnienia petenta do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu (por. wyrok NSA z 8 stycznia 1988 r., I SA 806/87).
Niezadowolony petent ma prawo odwołać się od każdej decyzji wydanej w pierwszej instancji. Organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia. Petent nie musi szczegółowo uzasadniać odwołania. Wystarczy, że z pisma będzie wynikać, że jest on niezadowolony z wydanej decyzji. O tym, czy pismo wniesione przez stronę jest odwołaniem, decyduje nie nagłówek, lecz treść pisma (wyrok NSA z 22 stycznia 1988 r., SA/Wr 815/87). Organ administracji publicznej, który w ogóle nie ustosunkuje się do twierdzeń zawartych w odwołaniu, uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie petentów do organów państwa, podnosić ich świadomość i kulturę prawną (wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., II SA 742/84).
Możliwość składania skarg i wniosków to fundamentalne prawo każdego petenta. Wprawdzie pisma noszące charakter skarg lub propozycji nie mają bezpośredniej skuteczności procesowej, ale mogą stanowić dla organów uprawnionych do działania w trybie nadzoru ważny sygnał o zaistniałych nieprawidłowościach, popełnianych przez organy orzekające w sprawach indywidualnych. Podobnie jak w przypadku odwołań, o tym, czy pismo jest skargą czy wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma. Stanowi o tym art. 222 k.p.a. Przedmiotem skargi mogą być przede wszystkim zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez konkretne organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe załatwianie spraw. Jeżeli petent wyśle skargę do organu, który nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, organ ten jest obowiązany niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, przekazać ją właściwemu organowi, zawiadamiając o tym skarżącego.